دردانه

فصل چهارم

دردانه

فصل چهارم

دردانه

«دُردانه» اینجا نه به‌معنای مروارید و دانهٔ دُرّ است و نه دُرد، ته‌ماندهٔ شراب به علاوهٔ پسوندِ «انه». دُرد به زبان ما یعنی چهار و دُردانه فصل چهارم وبلاگ یکی از گونه‌های جان‌سخت دایناسورهای دوران کرتاسه، سومین دوره از دوران میانه‌زیستی بعد از تریاس و ژوراسیک است که هر بار از هجوم شهاب‌سنگ‌ها جان سالم به‌درمی‌برد و نمی‌میرد.

ثبت است بر جریدهٔ عالم دوام ما

آخرین نظرات
آنچه گذشت

۱۶۰۶. من تو را دوست دارم

يكشنبه, ۲۴ مرداد ۱۴۰۰، ۰۶:۰۶ ق.ظ

چند سالی هست که تو یه گروه تلگرامی عضوم که اغلب اعضاش یا نویسنده و ویراستارن یا تحصیلاتشون مرتبط با این حوزه هست. پارسال یکی از اعضای همین گروه بحث «کراش» رو پیش کشید و صحبت‌ها در راستای معنای این واژه پیش رفت. نوشته بود اصطلاح «کراش داشتن» نوواژۀ دهۀ هفتادی‌ها و هشتادی‌هاست. «روت کراش دارم» یعنی بهت نظر دارم، عاشقتم، گیرتم، مخاطب خاصمی و زیر نظرت گرفتم. این واژه‌ و واژه‌های مانند آن، جزو واژه‌های زبان مخفی‌اند. زبان مخفی، زبان گروه خاصی از جامعه است. زمانی که این افراد می‌خواهند به‌صورت پنهانی به نکته‌ای اشاره کنند از واژه‌هایی بهره می‌برند که معنایش پنهان است. دو جوانی را در نظر بگیرید که در جمعی نشسته‌اند و برای اینکه بزرگ‌ترها متوجه حرفشان نشوند از واژه‌های رمزی بین خودشان استفاده کنند. کراش داشتن نیز از جملۀ این واژه‌هاست. گویا حافظ هم کراش داشته است که واژۀ «به‌چشم‌کردن» را در بیت «به‌چشم کرده‌ام ابروی ماه‌سیمایی، خیال سبزخطی نقش بسته‌ام جایی» به‌کار برده است. یکی دیگر از اعضا نوشت به‌نظرم این «نهانی به کسی نظر داشتن» در شعر حافظ هم کم از «کراش داشتن روی کسی» نیست. «گر چه می‌گفت که زارت بکشم می‌دیدم، که نهانش نظری با منِ دل‌سوخته بود». همین جا بود که من این «زارَت» رو زارت (به سکونِ حرف ر) خونده بودم. دیگری جواب داده بود اخیراً جایی جملۀ «روش کراش دارم» رو شنیدم که گرته‌برداری از have a crush on somebody است. به‌معنای عاشق کسی بودن،‌ خاطرخواه کسی بودن (معمولاً به‌معنای عشق قوی اما کوتاه‌مدت و گذرا) است. او در ادامه این مسئله رو از پنج زاویه بررسی کرده بود و یکی هم در جوابش نوشته بود دوتا کلمۀ دیگه هم که خیلی میگن اِکس، یعنی کسی که قبلاً باهم دوست بودند حالا جدا شدند (اکسم بم زنگ زد) و جاج نکن، یعنی قضاوت نکن است. در جواب او هم نوشتند «غرب‌شیفتگیِ ما ایرانی‌ها چه‌ها که نمی‌کند.». آقای مدیر گروه هم از کراش داشتن و مکروش بودن! نوشت و گفت نوواژۀ داغ این روزهای دهه‌هفتادی‌هاست. بعد گروه کراش‌یابی دانشگاه علامه رو معرفی کرد تا بریم و از نزدیک مثال‌هاشو ببینیم. من هم به‌عنوان یک عدد دهه‌هفتادیِ متمایل به شصت ساکت نشسته بودم و بحث رو دنبال می‌کردم و با دیدن پست‌های اون گروه کراش‌یابی دانشگاه علامه فکّم چسبید به زمین. هدف گروه این بود که ملت به‌صورت ناشناس، کراششونو توصیف کنن و کراش بفهمه اونو می‌گن و بعد به هم برسن. شگفتا!!!. بعد بحث معادل فارسی کراش پیش کشیده شد. داشتند در مورد «نهان‌شیدا» صحبت می‌کردند. یک بیت هم از حافظ مثال زدند: «مرا بهتر همان باشد که پنهان عشقِ او ورزم، کنار و بوس و آغوشش، چه گویم چون نخواهد شد». بعد یکی اومد و نوشت اصولاً «شیدایی» پنهان نیست. شیدایی آشکار و پیداست. دیگری پرسید عشق ورزیدنِ پنهان چه فرقی با شیدایی دارد؟ جواب داده بودند که ممکن است کسی عاشق باشد و آن را پنهان کند و دیگران هرگز از حالش باخبر نشوند؛ اما شیدایی گونۀ آشکارشده و رسواشدۀ فرد عاشق است، به‌گونه‌ای که دیگر نمی‌تواند آن را پنهان کند. یکی از اعضا که اون موقع نمی‌شناختمش و حالا استاد کارگاه نگارش و ویرایشِ روزهای یکشنبه‌ست (امروز هم آخرین جلسۀ این کارگاهه) نوشت «دقت کنید که این اصطلاح، انگلیسی‌اش متعلق به گونۀ گفتاری یا غیررسمی است، بنابراین معادلِ فارسی‌اش هم باید واژه یا اصطلاحی گفتاری و غیررسمی باشد. واژۀ «نهان‌شیدا» کاملاً رسمی و حتی ادبی است و از این لحاظ مناسب نیست. خودمان هم می‌دانیم که مصرف‌کنندگانِ چنین اصطلاحی نوجوانان و جوانان هستند، نه نویسندگان و ادیبان. پس بگذاریم خودِ نوجوانان و جوانان درباره‌اش تصمیم بگیرند.». من موافق بودم با این نظر. البته با واژۀ نهان‌شیدا هم موافق بودم. یکی هم نوشت ما در فرهنگ نوجوانانه (تینیجری) معنای دیگری از آن دیده‌ایم. کراش در فرهنگ نوجوانان ایران حداقل، عشق و دلسپردگیِ عمیق نیست. علاقه‌مندیِ کوتاه‌مدت و با دلایل بسیار سطحی است، یعنی چیزی در طرف نیافته‌اند که به ظن خودشان، در دیگران یافت می‌نشود! هر وقت می‌گویند «روی فلانی کراش زدم/ دارم» خودشان می‌دانند زودگذر است و به مویی بند است! حتی برخلاف دلبستگی که فرد میل بسیار به وصال یار دارد، در کراش چنین انتظاری ندارد.

نقطۀ اوج و پایانی این بحث‌ها شاید بازنشر پستی از کانال چهرازی بود، که «کراش به دلبر به ‌دست نیامده اطلاق می‌شود. به دلبری که تو هر چقدر دوستش داری، او همان‌قدر یا خبر ندارد، یا دارد و دوستت ندارد. هر چقدر در خیال توست و با او حرف می‌زنی، همان‌قدر او بودنت را عین خیالش نیست و هیچ نیازی به حرف زدن با تو نمی‌بیند. به دلبری که هر چقدر عاشقش هستی و دوست داری با تو باشد او همان‌قدر دوست دارد با کسی جز تو باشد. معانیِ دیگری هم دارد: له‌ شدن، خرد شدن، و با صدا شکستن. به‌نظرم عجیب هر سه‌ تایش درست است. خصوصاً آخری.».

یک دوستی هم دارم که متن‌های قشنگی رو استوری می‌کنه. اون روز اینو استوری کرده بود:


۰۰/۰۵/۲۴
دُردانه (شباهنگ سابق، تورنادوی اسبق)

آقای م. ب.

حکیمه

دکتر ب. ص.

نظرات  (۱۹)

۲۴ مرداد ۰۰ ، ۰۷:۵۹ مهرداد ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

آره این کراش داشتن رو شنیدم به دهه شصتی‌ها هم سرایت کرده.

تجربه بهم می‌گه منبع بسیاری از این لغات جدید و خصوصا ، خصوصا فحش‌ها فیلم‌های خارجی هست.😶🙄

پاسخ:
انصافاً بدمُعضلیه این کراش داشتن. حالا شاید منبع واژه خارج باشه ولی خود اون عمل یا اتفاق داخلیه. ینی اگه واژه‌ش نباشه هم رخ می‌ده به هر حال.
۲۴ مرداد ۰۰ ، ۰۸:۵۷ خورشید ‌‌‌

درباره‌ی اکس، جایی شنیدم به کار می‌برند: ماضی‌یار. 

 

یکی از کلماتی که مشتقات زیادی داره و من هیچ‌وقت نتونستم یک چیز خوشگل و درست جایگزینش کنم، فن بود و مشتقاتش: فن‌پیچ، فن‌گرل (فن‌گرلینگ حتی)، فندام، فن‌فیکشن،... 

پاسخ:
چه خلاقانه واژه‌سازی می‌کنن اینا!
نشنیده بودم ماضی‌یارو :)))
فن‌گرلینگ دیگه چیه؟ :| فن همون طرفدار و هوادار نیست؟
۲۴ مرداد ۰۰ ، ۱۲:۵۵ ماه توت‌فرنگی

من استوری‌های یه بازگیر ترکیه رو دنبال می‌کنم( 🤭) بعد خیلی باحالن این ترکیه‌ای‌ها. واسه همه‌ چی خیلی راحت بین خودشون معادل می‌سازن. به استوری می‌گن hikaye. خیلی برای من جالب بود واقعا. ما اگه به استوری بگیم داستانک چه می‌خندن به ما! مثلا بگم امروز یه داستانک گذاشتم خیلی دیده شد. 

پاسخ:
مثال‌های زیادی هست از زبان‌های مختلف. یکیش همین موس. یا حتی بلوتوث. به‌نظرم «وضعیت» معادل مناسبی برای استوری اینستا و وضعیتِ واتساپ باشه چون واقعاً وضعیت موقت روحی یا فیزیکی آدمو نشون می‌دن.
۲۴ مرداد ۰۰ ، ۱۳:۲۷ ماه توت‌فرنگی

آره وضعیت خوبه ولی باید جمله‌ش هم بیاد آخه‌. الان وضعیت رو چجوری بگیم؟ 

پاسخ:
فلانی این عکسو تو وضعیتش گذاشته بود. فلانی یه لینک تو وضعیتش گذاشت. این متنو تو وضعیت فلانی دیدم.
البته این جملاتو که می‌شنوم بیشتر واتساپ به ذهنم خطور می‌کنه تا اینستا
۲۴ مرداد ۰۰ ، ۱۳:۳۶ ماه توت‌فرنگی

یا فلانی وضعیت اینستاش رو به‌روز کرده‌. :)

خب پس من از این به بعد از وضعیت استفاده می‌کنم. 

پاسخ:
کاش تصویب همۀ معادل‌ها به این سرعت و سهولت بود.
من برای واتساپ از همین کلمۀ وضعیت استفاده می‌کنم ولی برای اینستا زبونم به دستانواره و داستانک و اینا نمی‌چرخه. معمولاً می‌گم استوری. حالا سعی می‌کنم یه مدتم بگم وضعیت اینستا.

آقا با ما دهه شصتی‌ها از این شوخیا نکنید:)

واقعا کراش از کجا پیدا شد؟ چند وقت پیش یکی پرسید توی دوران نوجوانی کراشت کی بود گفتم: نمنه!!!!؟؟ :))

پاسخ:
حالا شاید واژه‌ش نبوده باشه ولی مفهومش بوده دیگه. بالاخره از ابتدای خلقت، این احتمال بوده که آدما یکیو دوست داشته باشن و به دلایلی نتونن بیان کنن.

آقا با ما دهه شصتی‌ها از این شوخیا نکنید:)

واقعا کراش از کجا پیدا شد؟ چند وقت پیش یکی پرسید توی دوران نوجوانی کراشت کی بود گفتم: نمنه!!!!؟؟ :))

آخه اون موقع از این سوسول بازیا نبود، یه نفر یکی رو دوست داشت آخرش هم باهاش ازدواج میکرد یا اینکه نمیدادن بهش و اونم باهاش فرار میکرد واااالا:)

پاسخ:
فرار :))))) ما تو فامیلمون چندتا از این فراریا داریم. متولد دهۀ پنجاهن البته :| و الان کم مونده صاحب نوه بشن.
۲۴ مرداد ۰۰ ، ۱۳:۵۴ ماه توت‌فرنگی

من که مردممون رو می‌شناسم. عمرا بگن داستانک و داستانواره. 

پاسخ:
ولی نکته‌ای که ازش غافلیم مسری بودن استفاده از این واژه‌های جدید و کلاً چیزای جدیده. اگه گروه تأثیرگذار از یه واژه حتی اگه مسخره باشه استفاده کنن گروه پیرو ازشون تقلید می‌کنن به‌مرور زمان.
۲۴ مرداد ۰۰ ، ۱۴:۱۱ ماه توت‌فرنگی

درسته. مثلا همین بازیگره که میگه hikaye.

ولی متاسفانه تو ایران تا جایی که یادمه مدام فرهنگستان رو مسخره کردن. حتی استاد دانشگاه ما مسخره می‌کرد و می‌گفت بودجه الکی میدن به حداد عادل.  منم نمی‌تونم دروغ بگم بعد از آشنا شدن با تو خیلی حقایق رو راجع به فرهنگستان فهمیدم. سعی کردم استادمون رو قانع کنم ولی قبول نکرد. ترک هم بود شاید بی‌تاثیر نبود روی تعصب قبول نکردنش. 

بعد شاید بعضی‌ها تبلیغ کنن. آیا کسی هست که مسئول ترویج این واژ‌ه‌ها باشه و از بازیگرا یا آدمای مشهور و محبوب بخواد که این کارو کنن؟

پاسخ:
آره یه کم این ترک بودن تأثیر می‌ذاره روی نگرش فرد. ولی ای کاش ای کاش ای کاش اون موقع که اونجا بودم اجازه داشتم صدای یکی از جلسات تصویب واژه‌ها رو ضبط کنم و منتشر کنم تا ببینید چقدر فکر اینن که مردم استفاده می‌کنن یا نه. بودجه هم تا جایی که می‌دیدم اغلب صرف بخش‌های دیگه می‌شد تا واژه‌گزینی. اونجا یه جای بزرگه و کمتر از ده درصدش واژه‌گزینی و واژه‌سازیه. مثلاً بخش فرهنگ‌نویسی یا رایانه یکی از بخش‌های پرهزینه‌ست.
 
سال نودوهفت یا هشت قرار شد یه گروه ترویج تشکیل بدن و از صداوسیما هم کمک بگیرن. نمی‌دونم تا کجا پیش رفتن. تو اینستا یه صفحه درست کردن به اسم چشم‌وچراغ. من خودم دنبالش می‌کنم ولی آنچنان جذاب نیست. یا دو سه سال پیش نصف‌شب اتفاقی دیدم شبکۀ تماشا معادل‌های فارسی بعضی کلماتو زیرنویس کرده :))) به خیال خودشون داشتن اقدام مؤثر انجام می‌دادن و ترویج می‌کردن :|
۲۴ مرداد ۰۰ ، ۱۴:۳۳ ماه توت‌فرنگی

آره آره الان می‌گی منم اونو دیده بودم. توی خندوانه و برنامه کتا‌ب‌باز هم دیده بودم. دیگه ولی تکرار نشد یعنی چند بار بود. گویا دیدن نمی‌گیره ول کردن. 

من که کسی نیستم و کسی هم حرفم رو گوش نمیده ولی سعی می‌کنم به بعضیا بگم. یه نفرم یه نفره. 

پاسخ:
برنامهٔ میدان هم هر موقع طرف می‌گفت فلان، فارسیشو زیرنویس می‌کرد. ولی شبکهٔ تماشا سی چهل‌تا رو باهم به‌صورت اطلاع‌رسانی زیرنویس می‌کرد.

این‌جوری نگو، همه‌مون برای خودمون کسی هستیم. حالا شاید در سطح میلیونی تأثیرگذار نباشیم ولی در سطح چندده نفرو دیگه لااقل از دستمون برمیاد. بعدشم اینکه وقتی می‌گم مُسری هست ینی واقعاً مثل ویروسه. کافیه تو یه واژه‌ای رو به دو نفر منتقل کنی. اون دو نفر به چهار نفر و همین‌جوری پیش می‌ره تا یهو می‌بینی همه به جای طیاره می‌گن هواپیما.

من به شخصه بعد از گذروندن 3 دهه از عمرم، این چند وقت پیش نمیدونستم کراش چیه :| هی میخواستم برم سرچ کنم! فکر میکردم  بازی آتاری و پلی استیشن هستش :|

پاسخ:
خوبه حالا انقدری به‌روز هستی که ذهنت سمت آتاری و پلی‌استیشن رفته لااقل :))

اونجور که من فهمیدم کراش در زبان عامیانه امروز نهایتش خوش اومدن از کسی و قایمکی زیر نظر گرفتنشه با علم بر اینکه آخرش قرار نیست هیچ اتفاقی بینشون بیفته 😶

فن‌گرل و فن‌بوی بیشتر معنی شیدایی میده تا کراش :/ یعنی طرفداری در حدی که عاشقش باشی و این عشق رو زندگی‌ات تاثیر بذاره

ولی اینکه اینقدر حرفه‌ای «کراش» رو تحلیل کردین خیلی بامزه و جالبه :))

پاسخ:
انصافاً گند زدن به مفهوم عشق :))
من تا حالا فکر می‌کردم اکس همون عشقه :)) 

منم نمی‌دونستم اکس چیه از همین متن شما فهمیدم😶😶😶

پاسخ:
حالا ما خیلی هم باهاشون اختلاف سنی نداریم. بیچاره مامان و باباشون و معلماشون و بیچاره‌تر پدربزرگ و مادربزرگاشون

حالا من خودم دهه هشتادی‌ام😶😶😶

پاسخ:
ای بابا :)) تو اگه این چیزا رو بلد نباشی از من دیگه انتظاری نیست :دی

یه واژه ای هم که جدیدا استفاده میشه واژه "حق" هست . بیشتر توی توییتر من دیدم . البته معنای دور از ذهنی نداره . وقتی یه نفر یه حرفی میزنه و بقیه باهاش موافق هستن زیر توییتش مثلا مینویسن : 

حق

حق گفتی

نمیذارم بیشتر از این حق بگی( با عکس یه گربه که یه تنفنگ دستشه)

بارش حق در تمامی نواحی یا از آسمان حق میبارد( با عکس مجری هواشناسی)

زندگی من به دوبخش تقسیم شد . قبل از این حق و بعد از این حق

جاء الحق (عکس یه دختر خوشگل که داره از هواپیما پیاده میشه ) 

و ...

پاسخ:
آره منم با اینکه زیاد توی توییتر نیستم ولی بارها دیدم این کلمه رو. مثال‌هایی که زدید هم جالبن. ممنون.

ولی من تو را دوست دارم عزیز جان: )

پاسخ:
عزیزم... ببین چند وقته ازت بی‌خبرم. ممنونم که برام آدرستو گذاشتی. منم دوستت دارم :)
امروز یه شیشه استون گرفتم بریزم توی لاک‌هام که یه کم رقیق بشن. داشتن خشک می‌شدن. اون لاک قرمزی که برام گرفته بودی خالیِ خالی شده. همه‌شو استفاده کردم تا آخرین قطره. هر موقع می‌زدم یادت می‌افتادم. امروزم دیدمش باز یادت افتادم. یه کم استون ریختم توش که یکی دو بار دیگه هم ازش استفاده کنم. سری بعد که همو دیدیم یه لاک قرمز دیگه هم می‌خوام :دی

نزدیک‌ترین اصطلاح فارسی که برای کراش به ذهنم می‌رسه نظر داشتنه. یعنی خیلی بار رمانتیک و عاشقانه نداره گویا. بیشتر بارش روی میل و خواستن و فانتزی داشتنه.

دانشگاه ما هم یه کانال کراش داشت ولی بعد از چند ماه تعطیل شد. شنیده بودم بسیج پیگیری کرده و درشو تخته کرده :)))

پاسخ:
دانشگاه شما هم؟ ای بابا :)) این بسیج هم به جای اینکه مانع‌زدایی کنه سنگ می‌ندازه جلوی پای ملت.

سلام (البته نمیدونم سلام دادن در قسمت کامنت وبلاگ رایجه یا نه)

Ex یه پیشونده تو زبان انگلیسی که معنی سابق و پیشین میده مثلا ex husband یعنی همسر سابق. خود Ex تو انگلیسی به تنهایی هم استفاده مثلا اکسمو دیدم یعنی پارتنر یا همسر سابقمو دیدم.

کلمه crush هم که وقتی اسم باشه معنی علاقه و عشق اینا میده من معادل فارسی برای این کلمه خاطرخواه به ذهنم میرسه البته فکر کنم یکم دوز عشقولانه‌ش از کراش بیشتر باشه. 

پاسخ:
سلام عزیز دلم
بله، رایجه. خیلی هم خوبه.
راستش آدم اولش نمی‌دونه که اون کلمه فارسی نیست. من خودم فکر می‌کردم اکس تغییریافتهٔ عشق و عسق و اسک و بعدشم اکس هست.

سلام:)

آره منم اولش نمیفهمیدم بچه‌هامون چی میگن بعدا که فهمیدم منظورشون از اکس چیه فهمیدم این همون ex هست.

فقط اون عسق و اسک =)))

پاسخ:
سلام
تو از همه‌مون کم‌سن‌وسال‌تری. اگه بلد نباشیم باید بیاییم از تو بپرسیم :))